HIËRONYMUS BOSCH (+1516)
DE TEMPTATIE VAN DE HEILIGE ANTONIUS
In de dagen van Jeroen Bosch oogstte de Heilige Antonius veel bewondering. Hij weerstond duivelse verleidingen. Dit in schril contrast tot de gewone sterveling, zoals dit drieluik in prachtige kleuren toont. De gesloten luiken laten de gevangenneming en de kruisiging van Jezus zien.


JB05                                 h. 7,0 cm

VIS MET MAST
Als een bootje drijft deze bepantserde vis in het water voor het centrale tafereel: het opdragen van de "zwarte mis". Vissen komen in de Temptatie van de Heilige Antonius voor in allerlei vormen. Deze zwemt nog, maar zijn soortgenoten bevinden zich op het droge, of zelfs in de lucht. Daar dient deze als koudbloedig vervoermiddel voor wat vermoedelijk heksen zijn. Nu zouden wij daar een bezemsteel vermoeden.




JB06                       h. 11,5 cm

JBG06                            h. 36,0 cm

VOGEL MET BRIEF
Het opschrift op het briefje in de bek van dit vogelmonster op schaatsen zou licht kunnen schijnen op de beoogde symboliek. Helaas, er zijn vele interpretaties van deze moeilijk leesbare tekst, maar geen van alle is bewijsbaar juist. Het postbode-achtige gedrocht brengt wellicht een brief naar de samenzwerende figuren in het wak onder de brug. De trechter op zijn merkwaardige vogelkop maakt hem tot een bespottelijke verschijning. Dit hoofddeksel verwijst elders naar wijsheid of verstrooidheid, maar die symboliek lijkt hier moeilijk te plaatsen.


JB12                                                                                             h. 9,5 cm


HARPSPELEND MONSTER
Met een monsterlijke schedel berijdt dit gedrocht een merkwaardig geplukt gevogelte. Hij bespeelt de harp, hier als symbool voor een van de verleidingen waaraan de mensheid wordt blootgesteld en waaraan de Heilige Antonius zo dapper weerstand bood. Het maken van muziek kon tenslotte ook toen al tot liederlijke taferelen leiden.
 

 



JB03                               h. 11,5 cm

VIS MET TOREN
Op het linkerluik bevindt zich deze merkwaardige vis op het droge met architecturale kenmerken, die bereid is een soortgenoot naar binnen te werken. Het is een duivelse verschijning in zijn rode, bepantserde tweede lijf, waarop een verdedigingstoren prijkt. Hij bevindt zich vlak voor het bordeel, een van de verleidingen die Antonius met glans doorstond.

 


JB09                               h. 12,0 cm

 

MONSTER
Links op het middenpaneel trekt een merkwaardige stoet demonische gedrochten aan ons voorbij: Jeroen Bosch stelt hier de rechtspraak in zijn dagen aan de kaak. Het afgehakte been van een terechtgestelde bungelt aan het rad. Een doorboord zwijn verwijst naar de vreemde gewoonte ook zondige dieren onder het strafrecht te laten vallen. Op de voorgrond van dit alles bevindt zich dit typisch Middeleeuwse fantasie-monster.


<< vorige pagina                                         -home-

 Volgende pagina>>