HIËRONYMUS BOSCH (+1516)
		DE TUIN DER LUSTEN Jeroen Bosch toont hoe wij stervelingen, ontsproten aan het aards Paradijs, via ons onkuise leven op aarde op weg zijn naar de gruwelijke hel. De grauwschildering op de gesloten luiken toont de schepping, naar middeleeuws idee, door water omgeven.
		JB13 h. 24,0 cm PARADIJS FONTEIN Midden in het gelukzalig paradijselijk tafereel bevindt zich deze schitterende exotische fontein. Het ontwerp is vervreemdend, bijna buitenaards. In de holte, die precies in het midden van het linkerpaneel zit, zien we een uil als meditatief middelpunt. Op de voorgrond stelt Christus aan Adam zijn toekomstige vrouw voor. Of dat, gezien het rechterpaneel, achteraf zo'n slim idee was, zal ook door Bosch betwijfeld zijn.	JB07 h. 6,5 cm DUIVEL OP NACHTSTOEL Aangenomen wordt dat Bosch in enigerlei vorm kennis heeft genomen van de Visio Tungdali, een twaalfde eeuws handschrift, waarin een visioen van een tocht door de hel wordt beschreven. Hierop baseerde hij wellicht deze duivel, gekroond met een kookpot als symbool van het helse vuur. Hij is gezeten op een nachtstoel, die hem de mogelijkheid biedt de verzwolgen zielen weer uit te scheiden. Zijn merkwaardig schoeisel in de vorm van kruiken staat symbool voor de drankzucht. JB 24 22 CM
JB01 h. 13,5 cm BOOMMENS In een van de beroemdste hybridische creaturen van Bosch wordt door velen een zelfportret gezien. De holte in het eivormig lichaam biedt ruimte aan een kroeg. Het geheel raakt op drift door de twee bootjes waarin zich de boomvormige poten bevinden. De doedelzak op het hoofddeksel verwijst naar de bandeloosheid waartoe de muziek en de dans zouden kunnen leiden. JB 21 23 CM	JB02 h. 6,5 cm OREN MET MES Twee enorme oren, bijeengehouden door een pijl, en een mes ertussenin geklemd. Steekt hier een allegorische Middeleeuwse symboliek achter, of wordt hier eens te meer verbeeld welk een gruwelijke folteringen men in de hel mag verwachten? Is het monogram op het mes een M, of de B van Bosch? Misschien zullen we nooit weten wat Bosch bij het schilderen hier "tussen de oren" had zitten. JB 23 29 CM

GEHELMD VOGELMONSTER Het gehelmde vogelmonster draagt in zijn bek de pennenkoker en inktpot, waarin het tot varken verworden non zijn pen doopt. Aan zijn gehoornde helm bungelt een afgehakte voet als verwijzing naar de gruwelijke lijfstraffen die men in de hel kan verwachten. Het varken, op zich al een aanklacht tegen de verwording van het kloosterleven, verleidt de naast hen zittende man, en lijkt een contract op te stellen. Verkoopt de man wellicht zijn ziel? JB11 h. 6,0 cm	JB 22 12 CM

JB14 9 cm		RIDDER EN ZEEMEERMIN De in harnas gehulde figuur laat zich verleiden door de zeemeermin, die in middeleeuwse verhalen het toppunt is van verleidelijkheid. Mannen verdrinken in haar zoete gezang en laten zich verradelijk van het rechte pad af leiden naar zondig, illusoire genot. Getekend door de erfzonde, veroorzaakt door de verdorvenheid van de vrouw, raakt de mensheid zo verdoemd.

<< vorige pagina -home-		volgende pagina >>